 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts |
| Dementia | ||
| Demens | ||
| ICD-10 | F00-F07 | |
| ICD-9 | 290-294 | |
| DiseasesDB | 29283 | |
| MedlinePlus | 000739 | |
 Geneeskunde |
||
Dementie is een verzamelnaam voor aandoeningen, die gekenmerkt worden door combinaties van meervoudige stoornissen in verstandelijke vermogens, (waaronder ook het geheugen begrepen wordt), stemming en gedrag. Dementie komt voor bij klinische syndromen, die veroorzaakt worden door verschillende hersenziekten. De specifieke kenmerken van de verschillende combinaties worden bepaald door de aard, lokalisatie en ernst van de afwijkingen in de hersenen.[1]
Inhoud |
bewerk Symptomen en kenmerken
In het bijzonder worden zaken als geheugen (amnesie), oriëntatievermogen in tijd, plaats of persoon, taal (afasie), emotionaliteit, verlies van eigenwaarde en het oplossen van problemen, plannen, etcetera aangetast.
Bij de meest voorkomende vorm, de ziekte van Alzheimer, betekent dit, dat het kortetermijngeheugen (beter: de inprenting: het onthouden van nieuwe dingen) eerst minder goed wordt, waarna een dement persoon steeds verder terug in de tijd gaat. Een patiënt denkt bijvoorbeeld 16 jaar oud te zijn in plaats van hun eigenlijke leeftijd van bijvoorbeeld 86.
bewerk Vóórkomen
In België alleen zijn er ruim 150.000 patiënten. Afhankelijk van de leeftijd kan de aandoening vastgesteld worden bij:
- vanaf 50 jaar: 2.3%
- vanaf 65 jaar: 5% ernstige dementie, 15 % milde dementie
- vanaf 80 jaar: 25% van de mensen.
In Nederland wordt op basis van bevolkingsonderzoek geschat, dat er 179.000 patiënten met dementie zijn, 52.700 mannen en 126.400 vrouwen, waarvan een deel thuis woont en een deel in een verpleegtehuis; dat wil zeggen 6,7 per 1.000 mannen en 15,7 per 1.000 vrouwen. Het aantal personen met dementie neemt sterk toe met de leeftijd; tot wel 30-35% van de 85-plussers.[2]
bewerk Oorzaken van dementie
- Ziekte van Alzheimer: meest voorkomend (65% vd mensen met dementie) vroeger (pre)seniele dementie genoemd;
- Vasculaire dementie wordt veroorzaakt door een of meer herseninfarcten;
- Dementie met Lewy bodies en Parkinson-disease-dementia (PDD). Bij de ziekte van Parkinson worden "Lewy bodies", insluitsels van eiwit-afbraakproducten, aangetroffen in de cellen van de substantia nigra; bij deze twee vormen van dementie worden ze ook gevonden in de hersenschors. Bij Lewy body dementie treedt dementie al in het begin van het ziekteproces op; van Parkinson-disease-dementia (PDD) 'spreekt men als dementieverschijnselen pas in het verloop van de ziekte van Parkinson optreden.
- Ziekte van Pick: Een vorm van Frontotemporale dementie, voornamelijk bij jongere (45-50 jaar) patiënten met aantasting van de frontale cortex en een zeer snelle aftakeling, met snel de dood tot gevolg.
- Chorea van Huntington
- Frontotemporale dementie: aantasting van de frontale en temporale gebieden in de hersenen, vaak gepaard gaand met ontremming in gedrag. Meest bekende vorm is Ziekte van Pick.
- Normal Pressure Hydrocephalus waarbij de hersenvocht-aanmaak en -afvoer uit evenwicht zijn geraakt.
Andere oorzaken van dementie zijn: alcohol, syfilis, trauma capitis, een tumor, encefalitis, Aids, enzovoorts.
Vaak is een exacte diagnose pas na de dood te stellen. Bij de sectie op mensen die zijn overleden, terwijl ze aan dementie leden, wordt dikwijls een combinatie van oorzaken gevonden, bijvoorbeeld mengbeelden van vasculaire dementie en de ziekte van Alzheimer of Lewy Body Dementie met ziekte van Alzheimer of vasculaire dementie.
Van secundaire dementie wordt meestal gesproken als er een omkeerbare achteruitgang van de verstandelijke vermogens is door een behandelbare oorzaak, zoals onjuist gebruik van slaapmiddelen of andere geneesmiddelen; slecht ingestelde suikerziekte; te langzaam werkende schildklier; vitaminegebrek, bijvoorbeeld tekort aan de vitamines B1; B6 of B12; bloeding onder het schedeldak; uitdroging enzovoorts.
Met pseudo-dementie'wordt meestal bedoeld dat het verminderde verstandelijke functioneren het gevolg is van een psychologisch of psychiatrisch probleem, bijvoorbeeld een depressie.
bewerk Behandeling
- Allereerst dienen behandelbare oorzaken opgespoord of uitgesloten te worden.
- Er is nog geen middel beschikbaar dat de ziekte van Alzheimer of Lewy Body Dementie kan afremmen.
- De cholinesteraseremmers, zoals rivastigmine en galantamine zijn aanvankelijk geïntroduceerd om het cognitieve functioneren bij de ziekte van Alzheimer te verbeteren. De verwardheid, desoriëntatie en hallucinaties van Lewy Body-dementie reageren goed op behandeling met deze middelen.[3]
bewerk Hulp van lotgenoten
bewerk België
De Vlaamse Alzheimer Liga is pluralistisch en niet gebonden aan andere organisaties. Ze heeft samenwerkingsverbanden met andere zelfhulpgroepen en organisaties. Naast het ondersteunen van de uitwisseling van kennis en ervaring met de ziekte van Alzheimer (middels familiegroepen), doet de Liga ook aan sensibilisatie. De Vlaamse Alzheimer Liga
bewerk Nederland
Alzheimer Nederland is de organisatie waarin mensen met dementie, of zij die in hun omgeving met dementie of de ziekte van Alzheimer te maken krijgen, zich verenigen.
bewerk Zie ook
- Ziekte van Alzheimer
- Vasculaire dementie
- Lewy Body-dementie
- Syndroom van Korsakov
- Ziekte van Pick
- Frontotemporale dementie
bewerk Externe links
- CBO richtlijn dementie
- Huisartsenstandaard Dementie
- www.erasmusmc.nl/pickcentrum
- Alzheimer-Nederland
- Alzheimerliga België
- (Engelstalig) Bradford Dementia Group - Dementia Care Mapping (DCM)
- DCM in Nederland