Łodyga - nadziemna, osiowa część rośliny naczyniowej, która wraz z umiejscowionymi na niej liśćmi i kwiatami stanowi pęd. Powstaje w wyniku podziałów i różnicowania komórek stożka wzrostu.
Spis treści |
edytuj Funkcje
- podtrzymuje liście, kwiaty, owoce, wznosząc je na wysokość umożliwiającą skuteczniejsze korzystanie ze światła, zapylanie, rozsiewanie,
- przewodzi wodę i sole mineralne z korzenia, a asymilaty z liści do pozostałych organów,
- magazynuje substancje odżywcze, wodę i sole mineralne,
- bierze udział w procesie fotosyntezy.
edytuj Anatomia
Zewnętrzną warstwę łodygi stanowi pokryta kutykulą skórka (epiderma), w której znajdują się aparaty szparkowe. Pod skórką znajduje się kora pierwotna(właściwa), podobnie zbudowana do tej w korzeniu, ale zawierająca chloroplasty. Centralną część łodygi zajmuje walec osiowy z wiązkami przewodzącymi. Jego budowa jest zróżnicowana u różnych grup systematycznych roślin. Przyrost wtórny łodygi następuje wskutek działania merystemów bocznych, tj. miazgi i fellogenu. Miazga wytwarza na zewnątrz łyko wtórne, a do wnętrza - drewno wtórne.
edytuj Modyfikacje
- Łodyga spichrzowa - gromadzi materiał zapasowy umożliwiając przetrwanie rośliny w trudnych warunkach, a po ich poprawie umożliwia ponowny rozwój rośliny. W budowie wewnętrznej charakterystyczna jest obecność miękiszu spichrzowego. Przykładem roślin wykształcających łodygi spichrzowe są kaktusowate.
- Cebula - są silnie skróconymi pędami podziemnymi, składającymi się z krótkiej łodyżki, zwanej piętką, i gęsto na niej osadzonych liści zmodyfikowanych do postaci łuski magazynującej zapasy. Z piętki wyrastają korzenie przybyszowe, a na jej wierzchołku znajduje się pączek szczytowy, który w następnym roku rozwija się w pęd kwiatonośny. Cebule występują głównie u roślin jednoliściennych (np. cebula zwyczajna, czosnek pospolity).
- Gałęziak - zastępuje liście w pełnieniu funkcji asymilacyjnej. Jest to spłaszczona łodyga z miękiszem asymilacyjnym, z licznymi chloroplastami. Gałęziaki wystepują np. u opuncji i szparagów.
- Rozłogi - wydłużone pędy roślin płożące się tuż nad powierzchnią ziemi. Zakorzeniając się w węzłach i wyrastając, tworzą nowe rośliny. Po obumarciu rośliny macierzystej lub oderwaniu się od niej, stają się samodzielnymi roślinami. Przykładem roślin wytwarzających rozłogi są poziomki.
- Ciernie - wyrostki o szydłowatym kształcie, ostro zakończone, chroniące rośliny przed zjedzeniem przez zwierzęta roślinożerne, będące przekształconymi liśćmi lub pędami (np. u tarniny i robinii). Ciernie są charakterystyczne dla kserofitów (roślin zasiedlających typowo suche biotopy, jak pustynie, busz i stepy), ale są spotykane i w naszej strefie klimatycznej. Ciernie są wzmocnione tkanką mechaniczną, co utrudnia ich złamanie i mają własną wiązkę przewodzącą,
- Wąsy - podobnie jak ciernie mogą być pochodzenia pędowego lub liściowego. Są to organy czepne, nierozgałęzione lub rozgałęzione, cienkie, wrażliwe na dotyk i pod wpływem bodźca mechanicznego owijające się dookoła podpory. Wąsy pędowe są przekształconymi łodygami, na których mogą występować szczątkowe liście oraz kwiaty. U męczennicy wąsy są przekształconymi pędami bocznymi wyrastającymi z pachwiny liści, u winorośli zaś wąsy stanowią zakończenia osi rozgałęzionego pędu.
- Źdźbło - zielna łodyga roślin z rodziny wiechlinowatych (traw). Cechuje się dużą wytrzymałością mechaniczną, pomimo delikatnej i lekkiej budowy. Składa się z pustych międzywęźli oraz pełnych węzłów (kolanek).
edytuj Podziały
Łodygi ze względu na trwałość dzieli się na:
- zielne - nietrwałe, obumierające pod koniec sezonu wegetacyjnego, występują u roślin jednorocznych (słonecznik, bób, dynia, rumianek), u dwuletnich (marchew, brukiew, pietruszka) i bylin, tracących na zimę część nadziemną, zimujących zaś w postaci organów przetrwalnikowych: np. cebul, kłączy lub bulw.
- zdrewniałe - trwałe, występujące u drzew i krzewów.
Ze względu na przekrój:
- obła: róża, dąb
- trójkanciasta: konwalia majowa
- czterokanciasta: jasnota biała
Ze względu na sposób wzrastania:
- wzniesione: tulipan,
- płożące: dynia,
- pnące: bluszcz
- wijące: groch,
- czepne: winobluszcz.