| święty Brat Albert | |
|---|---|
 |
|
| Data urodzenia | 20 sierpnia 1845 Igołomia k. Krakowa |
| Data śmierci | 25 grudnia 1916 Kraków |
| Kościół / wyznanie | kościół rzymskokatolicki |
| Data beatyfikacji | 22 czerwca 1983 Kraków przez Jana Pawła II |
| Data kanonizacji | 12 listopada 1989 Rzym przez Jana Pawła II |
| Wspomnienie obchodzone dnia | 17 czerwca |
| Patron | Puław, Diecezji Sosnowieckiej |
Adam Hilary Bernard Chmielowski h. Jastrzębiec, święty Albert Chmielowski, święty Brat Albert (ur. 20 sierpnia 1845 r. w Igołomii k. Krakowa, zm. 25 grudnia 1916 r. w Krakowie) – polski zakonnik, założyciel zgromadzenia albertynów, powstaniec z powstania styczniowego z 1863 roku, artysta, malarz. Znany z pełnej poświęcenia pracy dla biednych i bezdomnych, został ogłoszony świętym Kościoła katolickiego[1].
Spis treści |
edytuj Dzieciństwo i młodość
Adam Chmielowski urodził się w Igołomi, (wówczas powiat miechowski), jako dziecko Józefy Borzysławskiej i Wojciecha Chmielowskiego, później naczelnika carskiej komory celnej w Szczypiornie pod Kaliszem. Był pierwszym dzieckiem w rodzinie, miał troje młodszego rodzeństwa (Stanisława, Mariana i Jadwigę). Ze względu na specyfikę tamtego okresu, ochrzczono go 28 sierpnia 1845 bez udziału księdza (tzw. chrzest z wody). Dopiero 17 czerwca 1847 roku, w kościele Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Warszawie, dopełniono ceremonii chrztu.
25 sierpnia 1853 roku rodzina utraciła ojca. Po jego śmierci Adam otrzymał stypendium rządowe i wyjechał do szkoły w Sankt Petersburgu, gdzie w 1855 r. rozpoczął edukację w Korpusie Kadetów. Od 1858 r., po przeprowadzce do Warszawy, kontynuował naukę w Gimnazjum Realnym Jana Pankiewicza. W 1861 r. podjął studia w Instytucie Politechnicznym Rolnictwa i Leśnictwa w Nowej Aleksandrii (Puławy), gdzie poznał i zaprzyjaźnił się z wybitnym malarzem Maksymilianem Gierymskim.
Po śmierci matki (28 sierpnia 1859 roku) dzieci przekazane są opiece siostry męża – Petroneli Chmielowskiej. Adam kontynuuje naukę w Instytucie Politechnicznym w Puławach. W tym okresie włączył się w działalność konspiracyjną.
Po wybuchu powstania styczniowego w 1863 r. Adam Chmielowski przyłącza się do niego. Walczy kolejno w oddziałach Leona Frankowskiego(walczył pod Kurowem) i Mariana Langiewicza. Po wygranej bitwie pod Grochowiskami przeszedł z oddziałem Langiewicza do Galicji. Tu wzięty do niewoli przez Austriaków, został wywieziony do Ołomuńca na terenie ówczesnej monarchii habsburskiej. Wykorzystując sprzyjającą okazję zbiegł w maju 1863 r., przedostał się do kraju i włączył ponownie do walk powstańczych [2]
Bojowy szlak Adam Chmielowski zakończył 30 września 1863 r., kiedy to jego powstańczy oddział, dowodzony przez płk.Zygmunta Chmieleńskiego stoczył przegraną bitwę pod Mełchowem (powiat częstochowski), a on ciężko ranny w nogę trafił powtórnie do niewoli. Po wykonanej w prymitywnych warunkach amputacji lewej kończyny, jego dalsze leczenie odbywało się w szpitalu w Koniecpolu.
Zagrożony nasilającymi się represjami wobec powstańców, za staraniem rodziny, wydostał się z niewoli i w maju 1864 r. trafił do Paryża. Tu dzięki pomocy finansowej od Komitetu Polsko-Francuskiego mógł poddać się dalszemu leczeniu i otrzymał gutaperkową, najlepszą w tym czasie protezę. Po ogłoszeniu amnestii w 1865 r. powrócił do Warszawy.
edytuj Działalność malarska
W Warszawie Adam rozpoczyna studia malarskie, które musi przerwać z powodu sprzeciwu rady opiekuńczej, od której jest uzależniony (powołano ten organ po śmierci obojga rodziców). Wyjechał na studia politechniczne do Gandawy. Po roku rozpoczął naukę na akademii sztuk pięknych w Monachium. Tam zaprzyjaźnił się z wieloma sławnymi artystami (Stanisławem Witkiewiczem, Józefem Chełmońskim, Aleksandrem Gierymskim, Leonem Wyczółkowskim i innymi). Wiele malował i wysyłał swoje obrazy na wystawy do Polski. Z tego okresu życia pochodzą pierwsze obrazy o tematyce religijnej, na przykład Wizja św. Małgorzaty, oraz najsłynniejszy religijny obraz Chmielowskiego Ecce Homo, który obecnie znajduje się w Krakowie w prezbiterium kaplicy sióstr Albertynek pw. Ecce Homo.
Dorobek Adama Chmielowskiego to 61 obrazów olejnych, 22 akwarele i 15 rysunków. Do najbardziej znanych prac należą m.in. Po pojedynku, Cmentarz, Dama z listem, Zachód słońca.
edytuj Działalność zakonna
Wraz z namalowaniem obrazu Ecce Homo we wnętrzu Adama Chmielowskiego nastąpił przełom. 24 września 1880 roku wstąpił do Zakonu Ojców Jezuitów w Starej Wsi. Po roku zrezygnował z powodu depresji i silnego załamania nerwowego. Spokój odnalazł dopiero w regule Zakonu św. Franciszka z Asyżu. W roku 1884 osiadł w Krakowie, przy ulicy Basztowej 4, gdzie dalej malował, ale zaangażował się coraz bardziej w opiekę nad nędzarzami i bezdomnymi. Po pewnym czasie porzucił całkowicie malarstwo, poświęcając się pomocy ubogim. Mieszkał w ogrzewalni miejskiej przy ul. Skawińskiej na Kazimierzu razem z bezdomnymi, alkoholikami i nędzarzami.
25 sierpnia 1887 roku w Kaplicy Loretańskiej kościoła Ojców Kapucynów w Krakowie Adam Chmielowski przywdział szary habit III Zakonu św. Franciszka i od tej pory znany jest jako brat Albert. Śluby zakonne złożył rok później, 25 sierpnia 1888. Dał początek założonemu przez siebie Zgromadzeniu Braci Albertynów. W 1891 roku założył Zgromadzenie Sióstr Albertynek. W Krakowie prowadził przytułek, w którym mieszkał razem z ubogimi. Z czasem powstawały nowe ośrodki m.in. we Lwowie, Tarnowie, Zakopanem.
edytuj Ostatnie chwile
Po zachorowaniu na raka żołądka, 23 grudnia 1916 roku przyjął sakrament chorych, a 25 grudnia 1916 roku zmarł w opinii świętości. Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim. W 1938 roku otrzymał (pośmiertnie) Wielką Wstęgę Orderu Odrodzenia Polski. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci było zamiłowanie do palenia. Będąc jeszcze w wieku młodzieńczym, przypadkowo połknął cygaro, co wywołało efekty uboczne w jego organizmie. Do końca życia nie rozstawał się z papierosem. Do dziś siostry zakonne, które posługują w założonym przez niego klasztorze, opowiadają pół-żartem pół-serio, że na łożu śmierci zwijały Adamowi Chmielowskiemu tytoń w bibułkę.
edytuj Beatyfikacja i kanonizacja
W dniu 15 września 1932 przeprowadzona została ekshumacja szczątków i ponowne złożenie ich w metalowej trumnie. Po zakończeniu wojny, w 1946 roku kardynał Adam Sapieha rozpoczął proces informacyjny trwający do 1950 roku. W trakcie procesu 31 maja 1949 ponownie ekshumowano szczątki Brata Alberta i złożono je w kościele Ojców Karmelitów Bosych. Dnia 15 września 1967 kardynał Karol Wojtyła rozpoczął proces apostolski, a w styczniu 1977 papież Paweł VI wydał dekret o heroiczności cnót przyszłego świętego. W dniu 22 czerwca 1983 roku, podczas mszy św. na krakowskich Błoniach papież Jan Paweł II ogłosił Brata Alberta Chmielowskiego błogosławionym, a następnie 12 listopada 1989 roku, podczas kanonizacji w Rzymie – świętym. Jego doczesne szczątki znajdują się obecnie pod ołtarzem w kościele Ecce Homo (od 1997 r. - sanktuarium) na Prądniku Czerwonym w Krakowie.
W kalendarzu liturgicznym dla diecezji polskich obowiązkowe wspomnienie św. Alberta Chmielowskiego, zakonnika, przypada 17 czerwca (w diecezji sosnowieckiej, której jest on głównym patronem, obchód ten ma rangę uroczystości).
edytuj Znaczenie
- W 1987 roku powstała Fundacja im. Brata Alberta
edytuj Kościoły pod wezwaniem św. Brata Alberta
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kościół św. Brata Alberta. Zobacz więcej w osobnym artykule: Parafia św. Brata Alberta.edytuj Brat Albert w literaturze
- Stefan Żeromski pisząc powieść "Walka z szatanem" inspirował się założeniem przez Brata Alberta pustelni dla sióstr Albertynek na zakopiańskich Kalatówkach
- Brat Albert jest bohaterem dramatu Karola Wojtyły – Brat naszego Boga
- Beata Obertyńska - wiersz "Brat Albert".
edytuj Patron
- Od 1999 roku święty Brat Albert Chmielowski jest patronem miasta Puławy.
- Jest głównym patronem Diecezji Sosnowieckiej
Przypisy
- ↑ L'Osservatore Romano. Numer 4 (182) str.41 1996. Mario Agnes – redaktor naczelny. ISSN 1122-7249 (pl).
- ↑ Życiorys postaci
edytuj Zobacz też
edytuj Bibliografia
- Michał Rożek - Święty Brat Albert (2005)
- Zbigniew Mikołejko - Żywoty świętych poprawione (2001, 2004)