Jakas reklama 

 

Współrzędne: 50°48' N 24°28' EGeografia

Bełz
Flaga
Flaga Bełza
Państwo Ukraina Ukraina
Obwód  lwowski
Położenie 50° 48' N
24° 28' E
Ludność (2001)
• liczba ludności
3000
Położenie na mapie Ukrainy
Bełz
Bełz
Bełz
Herb Bełza, 1508
Herb Bełza, 1772

Bełz (ukr. Белз, jid. בעלז) - obecnie miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejon sokalski, nad Sołokiją, (w jęz. polskim: Załoka)[1], dopływem Bugu; 2400 mieszkańców (2004). Leży przy samej granicy z Polską. Kiedyś stolica Księstwa Bełskiego Rusi Czerwonej i województwa bełskiego I Rzeczypospolitej. Bełz zajęty został przez Austrię podczas I rozbioru Polski (1772 r.) i wszedł w skład Królestwa Galicji i Lodomerii. Do roku 1914 linia kolejowa oraz przejście graniczne między C.K. Monarchią Austro-Węgier (Galicją) i Cesarstwem Rosji. W momencie wybuchu I wojny światowej, ludność Bełza liczyła 6100 mieszkańców, w tym 3600 Żydów, 1600 Ukraińców i 900 Polaków.[2]

Spis treści

edytuj Nazwa

Istnieje kilka wersji pochodzenia nazwy Bełz:

  1. celtycka − 'belz' lub 'pelz' (woda, potok). Niektórzy uczenipotrzebne źródło utrzymują, że celtycka nazwa plemienna Belgae jest odzwierciedlona w ukraińskiej nazwie miejscowej Belz. Pogląd ten uważany jest obecnie za naiwny.[3]
  2. germańska - 'pelz' / 'belz' (futrzany, kosmaty, kudłaty),[4]
  3. staro-słowiańska i bojkowska − «белз» lub «бевз» (miejsce błotniste),
  4. ukraińska - «белз» (głęboka, zarośnięta dolina potoku)[5]
  5. staro-ruska − «бълизь» (miejsce białe, polana wśród ciemnego lasu).[6]
  6. polska - nazwa 'bełz' jest, wg Aleksandra Brucknera, pochodzenia polskiego.potrzebne źródło Z kolei profesor Jerzy Nalepa uważa, że nazwa ta dotyczy nie tylko miasta , ale także rzeki nad którą Bełz leży. Dziś rzeka na nosi nazwę Sołokija , ale w dawnych źródłach występuje jako Bełz (Jan Długosz ) lub Bełza (źródło z XVI w). Poza tym znane są dwa potoki o nazwie Bełzec w dorzeczu górnego Bugu oraz miejscowość Bełżec, choć obydwajpotrzebne źródłonie tłumaczą jej lingwistycznego znaczenia.

Z analizy statystycznej częstości występowania nazw miejscowych wynika, że nazwa ma genezę zachodniosłowiańską. Na terenie zachodniosłowiańskim o wiele częściej występują pokrewne nazwy np. Bełzów, Bełżyce. Oprócz nazw miejscowych pojawiają się w zachodniej Słowiańszczyźnie nazwy osobowe typu Bełza.

edytuj Historia

Bełz w 1947, litografia

Bełz położony jest na obszarze Roztocza, którym w starożytności władali celtyccy Lugiowie,[7],[8] później (II-V w.) germańscy Goci,[9],[10] zeslawizowani Sarmaci (Biała Chorwacja)[11] i słowiańscy Lędzianie.[12]

Po upadku Kaganatu Chazarskiego w końcu X w. do grodu przybyli pierwsi Żydzi, zajmujący się handlem. Pod koniec średniowiecza (ok. XIV w.) w Bełzie istniał kahał żydowski (aszkenazyjski). W 1665 r. gmina żydowska uzyskała równouprawnienie w prawach i obowiązkach miejskich.[14]

W XIX w. Bełz zasłynął jako ośrodek chasydzki z własną dynastią cadyków, która nieformalnie przewodziła Żydom galicyjskim. Pierwszym Belzer Rebbe był Shalom Rokeach, zwany Sar Shalom (uczeń Jakuba Icchaka Horowica (hebr. יעקב יצחק הורוביץ) z Lublina), w latach 1817-1855. Kolejnymi Belzer Rebbe mieszkającymi w Bełzie byli: Yehoshua Rokeach (1855-1894), Yissachar Dov Rokeach (I) (1894-1926) i Aharon Rokeach (1926-1957), który w 1944 r. dotarł, via Budapeszt i Stambuł, do Palestyny, gdzie w mieście Tel Aviv odbudował bełską dynastię chasydzką. Obecny piąty Belzer Rebbe, Yissachar Dov Rokeach (II), urodzony w 1948 r. w Izraelu, mieszka w Jerozolimie.[15]

Słynna żydowska piosenka w języku jidisz "Belz, Mayn Shtetele" (Miasteczko Bełz) jest wspomnieniem szczęśliwego dzieciństwa, spędzonego w tym miasteczku (sztetl).

edytuj Postacie

Lew Halicki
Jakub Sobieski
Yissachar Dov Rokeach (I)

edytuj Zabytki

Synagoga w Bełzie, zbudowana w 1843, zniszczona w latach 50. XX wieku

źródła "kaplicą", lub "archiwum ksiąg ziemskich" (dokumenty miasta były tam w II poł. XVIII w.). Okna są obudowane białym kamieniem. Wewnątrz jest strop, istnieje podpiwniczenie.

edytuj Literatura piękna

edytuj Pobliskie miejscowości

edytuj Zobacz też

edytuj Ciekawostki

W I połowie XIX wieku ukraińscy poeci, etnografowie, a zarazem duchowni cerkwi grekokatolickiej, twórcy tzw. Ruskiej Trójcy (demokratyczne ugrupowanie społeczno-kulturalne, założone we Lwowie) - Markijan Szaszkiewycz, Iwan Wahylewycz i Jakiw Hołowacki uważali, że Bojkowie są potomkami celtyckich plemion [16]

Przypisy

  1. ↑ Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków 1903
  2. ↑ Dr Mieczysław Orłowicz. Ilustrowany Przewodnik po Galicyi. Lwów 1919
  3. ↑ http://www.arts.ulster.ac.uk/lanlit/celto-slavica/abstracts.html Alexander Falileyev, Alt-celtischer Sprachschatz: Ukrainian Contribution, Ulster 2004. Falileyev stwierdza, że taka interpretacja jest naiwna.
  4. ↑ http://listserv.linguistlist.org/cgi-bin/wa?A2=ind0212c&L=lowlands-l&P=561 Germanic Lowlands languages
  5. ↑ http://www.miody-tomala.pl/roztocze.html Roztocze
  6. ↑ Dr Fryderyk Papée, Zabytki przeszłości miasta Bełza. Lwów 1884
  7. ↑ Gaius Cornelius Tacitus, De Origine et situ Germanorum
  8. ↑ http://www.arts.ulster.ac.uk/lanlit/celto-slavica/abstracts.html Alexander Falileyev, Celto-Slavica. University of Ulster, 2004
  9. ↑ http://www.pan-ol.lublin.pl/biul_5/art_505.htm Hrubieszowskie w dobie panowania Gotów
  10. ↑ Andrzej Kokowski, Archeologia Gotów. Goci w Kotlinie Hrubieszowskiej, Lublin 1999
  11. ↑ Kazimierz Godłowski, Z badań nad rozprzestrzenieniem się Słowian w V-VII w. n.e., Kraków 1979
  12. ↑ Magdalena Mączyńska, Wędrówki Ludów. Kraków 1996
  13. ↑ Józef Skrzypek, Studia nad pierwotnym pograniczem polsko-ruskim w rejonie Wołynia i Grodów Czerwieńskich, PWN, Warszawa 1962
  14. ↑ Dr Fryderyk Papée, Zabytki przeszłości miasta Bełza. Lwów 1884
  15. ↑ http://www.jewishgen.org/Rabbinic/infofiles/biblio8.htm Yitskhak Shlomo Yodlov, Sefer Yikhus Belz (The Lineage Book of the Grand Rabbis of Belz). Jerusalem 1984
  16. ↑ http://www.tourism-carpathian.com.ua/pl/cultura/etno.php Ruska Trójca o celtyckim pochodzeniu Bojków
p • d • e
Miasta obwodu lwowskiego

Bełz · Borysław · Bóbrka · Brody · Busk · Chodorów · Chyrów · Czerwonohrad · Dobromil ·Drohobycz · Dublany · Gliniany · Gródek · Jaworów · Kamionka Buska · Komarno · Lwów · Mikołajów · Morszyn · Mosty Wielkie · Mościska · Nowyj Kałyniw · Nowy Rozdół · Nowojaworiwśk · Przemyślany · Pustomyty · Rawa Ruska · Radziechów · Rudki · Sambor · Sądowa Wisznia · Skole · Sokal · Sosniwka · Stary Sambor · Stebnik · Stryj · Truskawiec · Turka · Uhnów · Winniki · Złoczów · Żółkiew· Żydaczów

 
. - . - . - . - . gry Mołdawia dzwonki alcatel psychoterapia Bramy garażowe pine furniture Sklepy internetowe taniec towarzyski oferty kredytów mieszkaniowych skoki na spadochronieJęzyk angielski Angielski Angielski | fajne książki | papuga Papugi papużka | Gryzmoły | Teksty | Teksty | Teksty | szkolenia unijne | Średniowiecze | Pozytywizm | Tanie kursy językowe w Warszawie | Najlepsze kursy językowe warszawa Tanio i skutecznie | Świętoszek | Asnyk | Kapuściński