Dynastia (gr. dynasteia - władza) - szereg władców z jednego rodu (książąt, królów lub cesarzy), przynajmniej dwie osoby pochodzące z tej samej rodziny panujące bezpośrednio po sobie lub z niewielkimi przerwami. Zdarzały się też dynastie niespokrewnionych władców (np. dynastia Antoninów lub egipskich Mameluków).
Pierwsze dynastie pojawiły się już we wczesnej starożytności (m.in. w Egipcie w XXX wieku p.n.e.), ale z pewnością już wiele tysięcy lat wcześniej istniał zwyczaj przekazywania władzy w ramach jednego rodu (najczęściej z ojca na syna). Dynastia może sprawować władzę nad jednym, jak i kilkoma krajami (np. Jagiellonowie rządzili jednocześnie w Polsce, na Litwie, w Czechach i na Węgrzech).
Termin ten jest również współcześnie stosowany w państwach demokratycznych na określenie rodzin, w których kilka pokoleń zajmuje się polityką, np. rodziny Kennedych i Bushów w USA.
edytuj Bardziej znane dynastie
- Abbasydzi (arabska)
- Achemenidzi (perska)
- Agilulfingowie (bawarska)
- Almohadzi (arabska)
- Almorawidzi (berberyjska)
- Dynastia z Amboise (francuska)
- Andegawenowie (Anjou) (francuska/neapolitańska/węgierska/polska)
- Antoninowie (rzymska)
- Antypatrydzi (macedońska)
- Antygonidzi (macedońska)
- Argeadzi (macedońska)
- Arpadowie (węgierska)
- Artaszesydzi (armeńska)
- Askańczycy (niemiecka)
- Attalidzi (pergamońska)
- Avizowie (portugalska)
- Babenbergowie
- Bagratydzi (gruzińska/armeńska)
- Bernadotte (szwedzka)
- Bonaparte (francuska)
- Bragança (portugalska, brazylijska)
- Bujidzi (perska)
- Burbonowie (francusko-hiszpańska)
- Dynastia z Cilli
- Estridowie (duńska)
- Dynastia Etychonidów
- Fatymidzi (północno-afrykańska)
- Flawiusze (rzymska)
- Folkungowie (szwedzka)
- Dynastia frankońska (salicka)
- Gerejowie (Chanat Krymski)
- Ghaznawidzi (afgańska)
- Dynastia Girardynów
- Guptowie (Indie)
- Habsburgowie (Austria, Czechy, Hiszpania, Niderlandy, Niemcy, Węgry)
- Han (chińska)
- Dynastia hanowerska (niemiecko-brytyjska)
- Hohenstaufowie (niemiecka)
- Hohenzollernowie (brandenbursko-pruska)
- Jagiellonowie (polsko/litewsko/węgiersko/czeska)
- Jin (chińska)
- julijsko-klaudyjska (rzymska)
- Kadżarowie (perska)
- Kapetyngowie (francuska)
- Dynastia Karadziordziewiciów (serbska)
- Karolingowie (frankijska)
- Koburgowie (angielska)
- Komnenowie (bizantyńska)
- Lancastrowie (angielska)
- Karduniasz (kasycko-babilońska)
- Dynastia z Loches
- Luksemburgowie
- Dynastia macedońska (bizantyjska)
- Dynastia mamelucka (egipska)
- Maurjowie (Indie)
- Merowingowie (frankijska)
- Dynastia Ming (chińska)
- Mogołowie (indyjska)
- Nasridowie (mauretańska)
- Dynastia Nemaniczów (serbska)
- Dynastia normandzka
- Dynastia Obrenowiciów (serbska)
- Dynastia oldenburska (duńska)
- Dynastia Orańska-Nassau (holenderska)
- Dynastia otomańska (turecka)
- Pahlavi (irańska)
- Paleologowie (bizantyjska)
- Piastowie (polska)
- Plantageneci (angielska)
- Przemyślidzi (czeska/polska/węgierska)
- Ptolemeusze (egipska)
- Qin (chińska)
- Qing (chińska)
- Rama (syjamska)
- Romanowowie (rosyjska)
- Rubenidzi (armeńska)
- Rustamidzi (północno-afrykańska)
- Rurykowicze (kijowska, rosyjska)
- Dynastia sabaudzka (włoska)
- Saffarydzi (perska)
- Safawidzi (perska)
- Sasanidzi (perska)
- Seldżucy (turecka)
- Seleucydzi (helleńska)
- Sewerowie (rzymska)
- Skjoldungowie (norweska)
- Glücksburgowie (duńsko-grecko-norweska)
- Stuartowie (szkocka)
- Sui (chińska)
- Song (chińska)
- Shang (chińska)
- Szah (nepalska)
- Tahirydzi (perska)
- Tang (chińska)
- Temenidzi (macedońska)
- Timurydzi (turecka/perska)
- Tudorowie (angielska)
- Ui Nèill (irlandzka)
- Umajjadzi (arabska)
- Walezjusze (francuska)
- Dynastia Wang (koreańska)
- Wazowie (szwedzko-polska)
- Welfowie (niemiecko-włosko-brytyjska)
- Wettinowie (sasko-polska)
- Dynastia Wilhelmidów
- Dynastia windsorska (angielska)
- Wittelsbachowie (niemiecka)
- York (angielska)
- Yuan (chińska)
- Zhou (chińska)
edytuj Zobacz też
- Lista dynastii egipskich
- Cesarze rzymscy
- Genealogia
- Patriarchat, patrylinearny system pokrewieństwa
- serial "Dynastia".
edytuj Wybrana literatura
- Słownik Dynastii Europy, pod red. J. Dobosza i m. Serwańskiego, Poznań 1999
- Dynastie Europy, wyd. Ossolineum, Wrocław Warszawa Kraków 2003.
- Morby John, Dynastie świata. Przewodnik chronologiczny i genealogiczny, Kraków 1995