Współrzędne: 51°58'24" N 21°12'52" E
| Góra Kalwaria | |||||
|
|||||
| Województwo | mazowieckie | ||||
| Powiat | piaseczyński | ||||
| Gmina - rodzaj |
Góra Kalwaria miejsko-wiejska |
||||
| Założono | XIII wiek | ||||
| Prawa miejskie | 1670 | ||||
| burmistrz | Barbara Samborska (e-mail) |
||||
| Powierzchnia | 13,72 km² | ||||
| Położenie | 51° 58'24'' N 21° 12'52'' E |
||||
| Ludność (2006) • liczba ludności |
11 438 |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
22 | ||||
| Kod pocztowy | 05-530 | ||||
| Tablice rejestracyjne | WPI | ||||
Położenie na mapie Polski  Góra Kalwaria
|
|||||
|
Urząd miejski3
ul. 3 Maja 10 05-530 Góra Kalwariatel. (22) 72-73-411 do 416; faks (22) 72-71-378 (e-mail) |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Góra Kalwaria (jid. גער Ger) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, nad Wisłą.
Spis treści |
edytuj Demografia
edytuj Historia
Wieś rycerska Góra istniała już w XIII w., ale większe znaczenie zaczęła odgrywać od r. 1666, z chwilą gdy stała się własnością biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Zniszczenie wsi w czasie potopu szwedzkiego umożliwiło zrealizowanie planowanego założenia urbanistycznego – systemu dróg kalwaryjskich, przystosowanych do odprawiania nabożeństw pasyjnych. W roku 1670 wydany zostaje przywilej miejski (prawo magdeburskie) oraz nadana nazwa Nowa Jerozolima. Zostają osadzone zakony dominikanów, dominikanek, dominikanów obserwantów, bernardynów, pijarów i marianów [1677], a samo miasto w całości przeznaczone jest dla katolików (zabroniono osiedlać się w nim Żydom). Po śmierci Wierzbowskiego następuje stopniowy upadek. Pod koniec XVIII w. i na początku XIX w. większość kościołów i kaplic zostaje rozebrana, a na początku XIX w. zostaje uchylony zakaz osiedlania się Żydów, którzy w krótkim stają się największą grupą wyznaniową w mieście. Góra Kalwaria staje się wtedy jednym z ważniejszych w Polsce centrów chasydyzmu (działa tu m. in. cadyk Yitzchak Meir Alter. W latach 1867–1879 siedziba powiatu, 1883–1919 pozbawiona praw miejskich.
edytuj Zabytki
- układ urbanistyczny zrealizowany po 1670 r., oparty w planie o formę krzyża łacińskiego, wytyczony na podstawie średniowiecznych planów Jerozolimy, z możliwym udziałem Tylmana z Gameren i charakteryzujący się wykorzystaniem naturalnego ukształtowania terenu. Został częściowo zatarty na skutek rozbudowy miasta na początku XIX w.
- kościół pobernardyński Niepokalanego Poczęcia NMP, obecnie parafialny. Pierwotny drewniany kościół parafialny w tym miejscu stał już w XIII w., kolejny został wybudowany z fundacji biskupa Wierzbowskiego w 60. XVII w. i przekazany bernardynom. Obecny, trzeci z kolei został zbudowany w latach 1765–1770 z fundacji marszałka Franciszka Bielińskiego według projektu Jakuba Fontany (jest to jedyne udokumentowane dzieło kościelne tego architekta)
- dawne kaplice kalwaryjskie: tzw. "Ratusz Piłata", obecnie kościół filialny p. w. Podwyższenia Krzyża Św., barokowy 2 poł. XVII w., kaplica Zwiastowania
- dawny kościół marianów, tzw. Wieczernik, z 1674 r.
- dawne kolegium pijarów z 1675, przebudowane w XIX w.
- klasycystyczne budynki z 1 połowy XIX w.: ratusz (Witkowski, Marconi), jatki, dawna synagoga
edytuj Ludzie związani z Górą Kalwarią
- Stefan Wierzbowski (?-1687), biskup poznański (1663-1687), założyciel miasta
- Stanisław Papczyński (1631-1701), kapłan Kościoła katolickiego, zakonnik, pijar, założyciel Zgromadzenia Księży Marianów, błogosławiony Kościoła katolickiego
- Józef Chaciński (1889-1954), polityk i prawnik, poseł na Sejm II RP (1922-1930), członek Rady Jedności Narodowej
- Yitzhak Meir Levin (1893-1971), polityk, twórca Agudat Israel, poseł na Sejm II RP (1937-1939), sygnatariusz Deklaracji Niepodległości Izraela, członek Knesetu 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 kadencji, wieloletni minister Opieki Społecznej Izraela.
- Wolf Messing (1899-1974), słynny jasnowidz
- Adolf Dymsza (1900-1975), aktor
- Rabini z chasydzkiej dynastii cadyków Alterów (Rothenbergów)
- Yitzchak Meir Alter (1798-1866)
- Yehudah Aryeh Leib Alter (1847-1905)
- Avraham Mordechai Alter (1866-1948)
- Yisrael Alter (1895-1977)
- Simchah Bunim Alter (1898-1992)
- Pinchas Menachem Alter (1926-1996)
- Yaakov Aryeh Alter (1939-...)
edytuj Galeria
 Pomnik Józefa Piłsudskiego |
 Kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP |
 Klasycystyczny budynek ratusza |
 Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego |
edytuj Zobacz też
- Ludzie związani z Górą Kalwarią
- Ger (dynastia chasydzka)
- Synagoga w Górze Kalwarii (ul. Pijarska 10/12)
- Synagoga w Górze Kalwarii (ul. Pijarska 5)
- Stara Synagoga w Górze Kalwarii
edytuj Linki zewnętrzne
- Serwis Informacyjny Miasta i Gminy Góra Kalwaria
- Internetowa Telewizja Góra Kalwaria
- Góra Kalwaria – Miasto i Gmina
- Cmentarz ewangelicki w Górze Kalwarii – zdjęcia
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||
Miasta: Góra Kalwaria • Konstancin-Jeziorna • Piaseczno • Tarczyn
Gminy miejsko-wiejskie: Góra Kalwaria • Konstancin-Jeziorna • Piaseczno • Tarczyn
Gminy wiejskie: Lesznowola • Prażmów