| Ganimedes | |
 Ganimedes widziany przez sondę Galileo, w naturalnych kolorach. |
|
| Odkrył | Galileo Galilei, Simon Marius |
| Data odkrycia | 11 stycznia 1610 |
| Charakterystyka orbity | |
| Półoś wielka | 1 070 400 km |
| Mimośród | 0,0013 |
| Perycentrum | 1 069 200 km |
| Apocentrum | 1 071 600 km |
| Okres obiegu | 7,155 d |
| Prędkość orbitalna | 10,880 |
| Nachylenie do płaszczyzny orbity planety | 0,172° |
| Długość węzła wstępującego | 65,7° |
| Argument perycentrum | 192,3° |
| Anomalia średnia | 315,5° |
| Własności fizyczne | |
| Średnica równikowa | 5268,2 ± 0,6 km |
| Powierzchnia | 8,70 × 107 km2 |
| Objętość | 7,6 × 1010 km3 |
| Masa | 1,4819 × 1023 kg |
| Średnia gęstość | 1,936 g/cm3 |
| Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni | 1,428 m/s2 |
| Prędkość ucieczki | 2,741 km/s |
| Okres obrotu wokół własnej osi | synchroniczny |
| Albedo | 0,43 ± 0,02 |
| Jasność obserwowana (z Ziemi) |
4,6 m |
| Temperatura powierzchni | 110 K |
| Ciśnienie atmosferyczne | ślady Pa |
| Skład atmosfery | 100% tlen |
Ganimedes (Jowisz III) – największy księżyc Jowisza, należący do grupy księżyców galileuszowych. Jest równocześnie największym znanym księżycem w Układzie Słonecznym.
Wszystkie księżyce galileuszowe można bez problemu dostrzec przez zwyczajną lornetkę.
Spis treści |
edytuj Odkrycie
Odkrycie Ganimedesa przypisywane jest zwyczajowo Galileuszowi, który skierował na Jowisza skonstruowaną przez siebie lunetę i dostrzegł w pobliżu tej planety cztery stale zmieniające swe położenie „gwiazdy”. Były to właśnie owe największe księżyce Jowisza, które później ochrzczono „galileuszowymi”. W 1614 roku ukazało się dzieło niemieckiego astronoma Simona Mariusa „Mundus Jovialis”, w którym twierdził on, iż dostrzegł te cztery obiekty na kilka dni przed Galileuszem. Sam Galileusz określał to dzieło jako plagiat.
edytuj Nazwa
Nazwa księżyca została zaproponowana przez Mariusa, choć przyjęła się dopiero w XX wieku. Pochodzi ona z mitologii greckiej. Ganimedes był sługą, posłańcem i kochankiem boga Zeusa (Jowisza).
edytuj Powierzchnia
W końcu dwudziestego i na początku dwudziestego pierwszego wieku wokół Jowisza krążyła sonda kosmiczna Galileo. Zawdzięczamy jej dokładne badania układu Jowisza. Na podstawie danych z tego próbnika wiemy, że Ganimedes wykazuje zróżnicowanie powierzchni – mamy tam do czynienia z jednej strony z obszarami geologicznie młodymi, które charakteryzują się jaśniejszą barwą i występowaniem rowów, z drugiej natomiast obserwujemy ciemniejsze, starsze regiony, które wyróżnia duża ilość kraterów uderzeniowych. Na powierzchni tego księżyca dostrzec można obszary, które prawdopodobnie przesuwały się względem siebie, jak płyty kontynentalne na Ziemi, a na ich obrzeżach wypiętrzały się - widoczne do dziś - góry. Jednakże obecnie wszystko wskazuje na to, że aktywność tektoniczna Ganimedesa ustała.
Na powierzchni Ganimedesa można także zauważyć polarne czapy lodowe, rozciągających się od biegunów aż do 40 równoleżnika.
edytuj Budowa wewnętrzna
Ganimedes jest największym księżycem Układu Słonecznego, większym od Plutona i Merkurego. Jednak jego średnia gęstość jest bardzo niska (nieco ponad 1,9 g/cm3), przez co masa księżyca stanowi zaledwie połowę masy Merkurego.
Ganimedes ma wyraźnie zróżnicowaną strukturę wewnętrzną. W jego wnętrzu wyróżnia się stosunkowo niewielkie żelazne jądro, które otoczone jest grubym, zbudowanym z krzemianów płaszczem. Ponad płaszczem rozciąga się warstwa miękkiego lodu, albo ocean ciekłej wody, podobny do oceanu na Europie. Samą zaś powierzchnię stanowi twarda lodowa skorupa.
edytuj Atmosfera
Obserwacje przez Teleskop Hubble’a wskazują na istnienie wokół Ganimedesa bardzo rozrzedzonej atmosfery, która składa się niemal w 100% z tlenu. Powstaje ona w wyniku sublimacji lodu powierzchniowego w efekcie ogrzewania go przez promienie słoneczne. Uwolnione w ten sposób tlen i wodór unoszą się ku górze, z tym że wodór jako najlżejszy pierwiastek nie zostaje zatrzymany przez grawitację księżyca.
edytuj Zobacz też
- Chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych i ich księżyców w Układzie Słonecznym
- Pozostałe księżyce galileuszowe: Io, Europa, Kallisto
- Lista naturalnych satelitów Jowisza
- Podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii
|
Pierścienie Jowisza • Lista naturalnych satelitów Jowisza • Księżyce planet w Układzie Słonecznym |
|
| Grupa Amaltei (4): | |
| Księżyce Galileuszowe (4): | |
| (1): | |
| Grupa Himalii (5): |
Leda • Himalia • Lizytea • Elara • S/2000 J 11 |
| (2): | |
| Grupa Ananke (16): |
Ananke • Praxidike • Harpalyke • Jokasta • Euanthe • Thyone (jądro) |
| Grupa Karme (17): |
S/2003 J 17 • S/2003 J 10 • Pasithee • Chaldene • Arche • Isonoe • Erinome • Kale • Aitne • Taygete • S/2003 J 9 • Karme • S/2003 J 5 • S/2003 J 19 • Kalyke • Eukelade • Kallichore |
| Grupa Pazyfae (13): |
Eurydome • S/2003 J 23 • Hegemone • Pazyfae • Sponde • Cyllene • Megaclite • S/2003 J 4 • Callirrhoe • Sinope • Autonoe • Aoede • Kore |
| (1): | |
|
Lista jest posortowana według odległości od Jowisza. Księżyce galileuszowe mają nazwy pogrubione. Nazwy tymczasowe opisano kursywą. |
|
Słońce · Merkury · Wenus · Ziemia · Mars · Ceres · Jowisz · Saturn · Uran · Neptun · Pluton · Haumea · Makemake · Eris
Planeta · Planeta karłowata · Księżyce: Ziemi · Marsa · Planetoid · Jowisza · Saturna · Urana · Neptuna · Plutona · Haumei · Eris
Małe ciała: Meteoroidy · Planetoidy (Pas planetoid) · Centaury · TNO (Pas Kuipera/Dysk rozproszony) · Komety (Obłok Oorta)