Instytut - nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych, jak również jednego z rodzajów zgromadzeń zakonnych.
Instytut może być określeniem samodzielnej instytucji badawczej lub występuje jako niesamodzielna jednostka w strukturze szkoły wyższej większa od katedry a mniejsza od wydziału. Największy zbiór samodzielnych instytutów naukowych w Polsce należy do sieci Polskiej Akademii Nauk. Drugą największą grupę samodzielnych instytutów naukowych stanowią tzw. instytuty resortowe - podporządkowane bezpośrednio określonym ministerstwom.
Przy wielu uczelniach w Polsce istnieją też instytuty afiliowane (nie będące formalnie częścią uczelni, ale powiązane z nią personalnie lub finansowo) oraz instytuty międzywydziałowe, które są samodzielnymi jednostkami realizującymi badania i kształcenie wymagające wiedzy interdyscyplinarnej.
Oprócz tego w Polsce przybywa coraz więcej niepaństwowych instytutów działających jako instytucje publiczne lub całkowicie prywatne, które nie są powiązane z uczelniami, PAN ani ministerstwami.
Przykłady instytutów jako jednostek wydziałowych uczelni wyższych:
- Instytut Filologii Angielskiej przy Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego
Przykłady instytutów niepaństwowych:
- Europejski Instytut Literacki WYSPA w Gorzowie Wlkp.
- Instytut Bałtycki w Gdańsku
- Instytut Zachodni w Poznaniu
- Instytut Śląski
- Instytut Mazurski
- Żydowski Instytut Historyczny
Inne: