Jakas reklama 

 

Español * Castellano
Obszar Hiszpania, Ameryka Łacińska (bez Brazylii) i inne
Liczba mówiących 400 milionów (jako język ojczysty), ogółem mówiących ponad 500 milionów
Ranking 3
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Pismo łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy Argentyna, Boliwia, Chile, Dominikana, Ekwador, Filipiny, Gwatemala, Gibraltar, Gwinea Równikowa, Haiti, Hiszpania, Honduras, Kolumbia, Kostaryka, Kuba, Meksyk, Nikaragua, Panama, Paragwaj, Peru, Portoryko, Salwador, Wenezuela, Urugwaj, USA: (chroniony konstytucją w stanach: Nowy Meksyk, Teksas a ponadto używany w stanach: Nevada, Arizona, Kalifornia, Floryda, Nowy Jork) i w kilku mniejszych krajach, jeden z języków urzędowych ONZ, Unii Europejskiej, UNESCO, Unii Afrykańskiej, Organizacji Państw Amerykańskich oraz Mercosur
Regulowany przez Królewska Akademia Hiszpańska
Kody języka
ISO 639-1 es
ISO 639-2 spa
ISO 639-3 spa
SIL SPN
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Języki i dialekty Półwyspu Iberyjskiego
Języki i dialekty Półwyspu Iberyjskiego
Instytut Cervantesa w Madrycie
Instytut Cervantesa w Madrycie

Język hiszpańskijęzyk należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Język hiszpański jest trzecim najczęściej używanym językiem na kuli ziemskiej. W roku 2006 oceniano, że posługuje się nim jako językiem ojczystym około 400 milionów ludzi na siedmiu kontynentach, szczególnie w Ameryce Południowej i Ameryce Północnej, a dalsze 100 milionów jako drugim językiem, z kolei liczba ogółem mówiących ludzi tym językiem na świecie to ponad 0,5 miliarda.
Konstytucja Hiszpanii stanowi, że językiem urzędowym w całym państwie jest język hiszpański (kastylijski). W niektórych regionach status języka urzędowego ma również lokalny, rodzimy język:

Spis treści

edytuj Zasięg języka hiszpańskiego i różnice w dialektach

Zobacz więcej w osobnym artykule: Rozmieszczenie geograficzne języka hiszpańskiego.

Hiszpański jest jednym z oficjalnych języków takich organizacji jak m.in. ONZ, Unii Afrykańskiej czy Unii Europejskiej.

Hiszpański ma też wielu użytkowników w takich krajach jak Andora, Antyle Holenderskie, Belize, Filipiny, Izrael, Kanada, Maroko, Stany Zjednoczone, Trynidad i Tobago. Hiszpańskim mówi się też na Gibraltarze i w Saharze Zachodniej. Jest on również nauczany w szkołach w każdym kraju Unii Europejskiej, jak i również w szkołach na każdym kontynencie. We Francji ok. 70% młodzieży uczy się języka hiszpańskiego., podobnie rzecz się ma we Włoszech.

Jest kilka istotnych różnic pomiędzy dialektami hiszpańskiego używanymi w samej Hiszpanii i w hispanojęzycznej Ameryce. Za standard ogólnokrajowy Hiszpanii przyjmowana jest wymowa północnokastylijska (chociaż nie zaleca się użycia słabych zaimków, ani ulegania zjawisku językowemu zwanemu laismo, czyli zamiany rodzajnika le na la).

Hiszpanie osiedlający się na kontynencie amerykańskim przynieśli ze sobą własne regionalizmy. Stąd u różnych narodowości i grup etnicznych można dziś znaleźć różne akcenty. Typowa dla Ameryki Łacińskiej, tak jak i dla Andaluzji, jest wymowa zwana seseo, polegająca na wymowie c (przed e oraz i) oraz z jako s. Otóż fonem /θ/ obecny w europejskim kastylijskim, zanikł w jego amerykańskiej wersji, zastąpiony przez /s/. Na przykład: /θ/ w słowach ciento, caza wymawiane jest jak /s/, tak jak np. w ser, casa.

Tradycyjnie, w hiszpańskim występował fonem /ʎ/ (palatalna lateralna), w piśmie wyrażany przez ll. Zanikł na większości obszarów Ameryki, z wyjątkiem dwujęzycznych obszarów, na których mówi się w keczua lub w innych językach rdzennych Ameryki, posiadających ten fonem w swojej fonetyce. Obecnie zanika także w Hiszpanii, ale podobnie: z wyjątkiem dwujęzycznych obszarów języka katalońskiego lub innych języków, w których obecne jest /ʎ/. Na większości obszarów fonem ten upodabnia się do /j/. Zjawisko to nazywane jest yeismo. W argentyńskim dialekcie rioplatense /j/ i /ʎ/ są na ogół wymawiane jak /ʒ/ (palatalna dźwięczna szczelinowa), w sposób zbliżony do polskiego ź. Zjawisko to nazywa się žeismo.

W sferze wymowy zjawiskiem typowym dla Karaibów jest zamienianie r z l i na odwrót, w zależności od regionu. I tak w Santo Domingo zamiast „mi amor” (kochanie) usłyszeć można /mi a'mol/. Na południowym zachodzie z kolei „falda” (spódnica) wymawiana jest jako /'farda/. Niewątpliwie najśpiewniejszym akcentempotrzebne źródło charakteryzują się mieszkańcy północnej części Dominikany – el Cibao. Tu z kolei głoska r zastępowana jest przez j – stąd „Puerto Plata” brzmi jako /'pwejto 'plata/. W sferze leksykalnej dostrzec można wpływy kultury rdzennych mieszkańców wysp, Tainów, np. w wyrazach: guagua – pojazd (autobus), mangú – tłuczona mieszanka (np. bananów). Również okupacja kraju przez wojska amerykańskie, jak i bliskość obu krajów pozostawiły swój ślad na języku używanym w Dominikanie, np. w słowach: chequear (z ang. to check – sprawdzać) lub setear (z ang. to set – uporządkować).

Mapa zasięgu języka hiszpańskiego
Mapa zasięgu języka hiszpańskiego

Między językiem hiszpańskim używanym w Hiszpanii a jego południowoamerykańskimi dialektami występują też różnice gramatyczne. Najważniejszą jest zakres użycia czasów. W Ameryce Południowej znacznie rzadziej niż w Hiszpanii używa się czasu preterito perfecto, który często zastępowany jest czasem preterito indefinido. Poza tym rozpowszechnione jest też (zwłaszcza w Urugwaju, Argentynie i Chile) użycie (archaicznego w Hiszpanii) zaimka vos na oznaczenie drugiej osoby liczby pojedynczej (i użycie w tej osobie specjalnej nie występującej w odmianie hiszpańskiej końcówki fleksyjnej czasownika) oraz zanik drugiej osoby liczby mnogiej, zastępowanej osobą trzecią (ustedes).

Na ogół sądzi się, że sprawy języka hiszpańskiego są regulowane przez RAE (Real Academia Española). W rzeczywistości trudno jest ustalać kształt języka dekretami, ale RAE, wraz z 21 innymi akademiami językowymi, ma znaczący, zachowawczy wpływ na język poprzez publikację słowników i poradników dotyczących gramatyki i stylu, które są szeroko respektowane.

edytuj Alfabet

Alfabet hiszpański składa się z 26 liter i trzech grup literowych ch, ll i rr.

A (a),B (be), C (ce), CH (cehache/cie), D (de), E (e), F (efe),G (ge), H (hache), I (i), J (jota), K (ka), L (ele), LL (elle), M (eme), N (ene), Ñ (eñe), O (o), P (pe), Q (cu), R (ere), S (ese), T (te), U (u), V (uve), W (doble uve) X (equis), Y (i griega), Z (zeta).

edytuj Interpunkcja

eñe symbol języka hiszpańskiego
eñe symbol języka hiszpańskiego

Charakterystycznymi znakami dla języka hiszpańskiego jest występowanie odwróconego znaku zapytania ¿ oraz odwróconego wykrzyknika ¡ . Powyższe znaki używa się na początkach zdań zakończonych znakiem odpowiednio znaku zapytania i wykrzyknika. Ułatwia to stosowanie odpowiedniego akcentu zdaniowego.

edytuj Zasady wymowy

edytuj Podstawowe zwroty w języku hiszpańskim

edytuj Gramatyka języka hiszpańskiego

edytuj Liczebniki

1 = uno; 2 = dos; 3 = tres; 4 = cuatro; 5 = cinco; 6 = seis; 7 = siete; 8 = ocho; 9 = nueve; 10 = diez; 11 = once; 12 = doce; 13 = trece; 14 = catorce; 15 = quince; 16 = dieciséis; 17 = diecisiete; 18 = dieciocho; 19 = diecinueve; 20 = veinte; 21 = veintiuno; 22 = veintidós; 30 = treinta; 31 = treinta y uno; 32 = treinta y dos; 40 = cuarenta; 50 = cincuenta; 60 = sesenta; 70 = setenta; 80 = ochenta; 90 = noventa; 100 = cien; 200= doscientos; 300 = trescientos; 1.000 = mil

edytuj Rzeczownik

W języku hiszpańskim odróżnia się tylko 2 rodzaje: RODZAJ MĘSKI (el género masculino) i RODZAJ ŻEŃSKI (el género femenino). Podobnie jak w języku polskim większość rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończona jest na -a (np. chica – dziewczyna), oraz na -o w przypadku rodzaju męskiego (np. chico – chłopiec).

edytuj Rodzajnik

Rzeczowniki w języku hiszpańskim przeważnie poprzedzone są charakterystycznym dla siebie rodzajnikiem (artículo), który może być:

Rzeczowniki w rodzaju męskim posiadają rodzajnik w liczbie pojedynczej el, natomiast w liczbie mnogiej odpowiednikiem jest los. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego posiadają rodzajnik la i odpowiednio dla liczby mnogiej rodzaju żeńskiego las. W przypadku rodzajnika nieokreślonego są to odpowiednio un i una. Rodzajnik nieokreślony nie występuje w liczbie mnogiej. Przykłady:

edytuj Czasownik

Czasowniki w języku hiszpańskim dzielimy na 3 grupy koniugacyjne, a każdą z grup rozróżnia końcówka bezokolicznika.

Odmieniają się przez odcięcie końcówki bezokolicznika (-ar, -er, -ir) i zastąpienie jej odpowiednimi końcówkami osobowymi.

Singular (liczba pojedyncza) Plural (liczba mnoga)
 1 osoba yo entro nosotros entramos
 2 osoba tú entras vosotros entráis
 3 osoba él, ella, usted entra ellos, ellas, ustedes entran
Singular (liczba pojedyncza) Plural (liczba mnoga)
 1 osoba yo como nosotros comemos
 2 osoba tú comes vosotros coméis
 3 osoba él, ella, usted come ellos, ellas, ustedes comen
Singular (liczba pojedyncza) Plural (liczba mnoga)
 1 osoba yo vivo nosotros vivimos
 2 osoba tú vives vosotros vivís
 3 osoba él, ella, usted vive ellos, ellas, ustedes viven

edytuj Przymiotnik

Przymiotnik musi być zgodny z liczbą i rodzajem rzeczownika. W zdaniu występuje zwykle po rzeczowniku. Przykłady:

Rodzaj żeński przymiotników tworzymy poprzez zmianę końcówki męskiej danego przymiotnika lub poprzez dodanie końcówki -a. Jeżeli przymiotnik ma końcówkę -o, to rodzaj żeński tworzymy poprzez zmianę -o na -a np.:feo – fea -> brzydki – brzydka; bonito – bonita -> ładny – ładna.

Innym typem przymiotników są te posiadające końcówki -ícola, -ista. Do przymiotników rodzaju męskiego o końcówce - án, – ón, - ín w rodzaju żeński dodaje się - a, np.: gritón – gritona -> krzykliwy, krzykliwa.

Przymiotniki określające narodowość, pochodzenie i zakończone w rodzaju męskim na spółgłoskę, w rodzaju żeński posiadają dodaną końcówkę -a i tak jak w przypadku: polaco – polaca -> polski, polska; español – española -> hiszpański, hiszpańska.

W języku hiszpańskim występuje kilka przymiotników, które określając konkretne rzeczowniki tracą ostatnią samogłoskę albo sylabę są to: bueno -> dobry; malo -> zły; santo -> święty.

Istotne jest także to że przymiotnik grande -> duży przybiera skróconą formę na gran przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego i męskiego liczby pojedynczej np. Gran Canaria.

edytuj Przymiotniki pełniące fukcję przysłówka

Sa to takie przymiotniki, które bez zmiany formy pełnią funkcję przysłówków są to:

edytuj Zaimek

Zaimki osobowe mogą pełnić poniższe funkcje w zdaniu:

Zaimki osobowe pełniące funkcje podmiotu w zdaniu przybierają następujące formy:

Zaimki osobowe, gdy pełnią w zdaniu funkcje dopełnienia bliższego odpowiadają zwykle polskiemu biernikowi – tzn. odpowiadają na pytanie: KOGO? CO? – i przybierają następujące formy:

Zaimki 3 os. l. pojedynczej i mnogiej używa się również w zdaniu wtedy, kiedy o danej osobie lub przedmiocie już się wcześniej mówiło i nie trzeba powtarzać rzeczownika, tak jak na przykład: ¿Has leído este libro? No, no lo he leído. -> Czytałeś te książkę? Nie, nie czytałem jej.

Zaimki osobowe w funcji dopełnienia odpowiadają polskiemu celownikowi i odpowiadają na pytania: KOMU?, CZEMU? – i przybierają określone formy:

Zaimki osobowe mogą być również poprzedzone w zdaniu przyimkiem.

Singular (liczba pojedyncza) Plural (liczba mnoga)
 1 osoba nosotros, -as
 2 osoba ti vosotros, -as
 2 osoba él/ella/usted ellos/ellas/ustedes

Przykłady:

Szczególny przypadek stanowi konstrukcja z przyimkiem CON (z), gdyż w zdaniu zaimki 1 i 2 os. l. poj., czyli mí i ti łączą się z nim tworząc formy:

edytuj Czasy

edytuj Czas teraźniejszy – Presente

Czas teraźniejszy Presente de Indicativo służy do wyrażania czynności teraźniejszej, w języku hiszpańskim podobnie jak w języku polskim za jego pomocą możemy wyrazić czynność aktualną, odbywającą się w danej chwili.

Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją budowy zdania, podmiot jest najczęściej pomijany, podobnie jak w języku polskim a pytania dodatkowo możemy rozpoczynać od pytajników czyli: Que – Co?, Como – Jak?

Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO które stawiamy między podmiotem a czasownikiem odpowiednio odmienionym:

edytuj Czas przeszły dokonany złożony – Pretérito Perfecto

Czas ten służy do wyrażania czynności, która odbyła się w danym czasie, ale jej skutki są nadal odczuwalne.

Presente de HABER jest to czasownik posiłkowy HABER odmieniany w czasie Presente de Indicativo. Participio Pasado to imiesłów bierny danego czasownika opisujący akcję, którą chcemy wyrazić w zdaniu w Pretérito Perfecto.

Participio Pasado- imiesłów bierny tworzony wg prostej zasady końcówkę w bezokolicznika -ar zamieniamy na -ado, a końcówki -er i -ir na -ido np.: centrar->centrado; comer->comido; vivir->vivido. Oprócz tego istnieją także czasowniki nieregularne, których odmiany trzeba się nauczyć; oto niektóre z nich: ser->sido; poner->puesto; hacer->hecho; volver->vuelto. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją, podmiot najczęściej pomijamy: ¿ Presente de HABER + Participio Pasado +...?. Natomiast przeczenia tworzymy za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem, a czasownikiem posiłkowym HABER odpowiednio odmienionym. NO stawiamy na początku zdania przed czasownikiem posiłkowym: NO +Presente de HABER + Participio Pasado +....

edytuj Czas przeszły – Pretérito Indefinido

Jest to czas dokonany.

Czasownik w Pretérito Indefinido musi być on odmieniany zgodnie z zasadami koniugacji obowiązującymi w tym czasie. Czasowniki mogą być odmieniane całkowicie regularnie lub nieregularnie w pełni i niepełnie. Pytania tworzy się poprzez postawienie na początku zdania odwróconego pytajnika ¿ następnie postępujemy zgodnie z konstrukcją. Podmiot jest najczęściej pomijany, czasownik w Pretérito Indefinido wskazuje nam adresata pytania. ¿czasownik+dopełnienie? np.: ¿Dónde nació? -> Gdzie (on/ona) sie urodził/a. Przeczenia tworzymy natomiast za pomocą NO, które stawiamy między podmiotem a czasownikiem odpowiednio odmienionym, poprzez to, że podmiot możemy pominąć, NO stawiamy na początku zdania. NO+czasownik+dopełnienie.

edytuj Czas przeszły niedokonany – Pretérito Imperfecto

Pretérito Imperfecto to czas niedokonany; główne jego zastosowanie to wyrażanie czynności, które trwały w przeszłości przez pewien czas lub powtarzały się.

Czasownik w Pretérito Imperfecto musi być odmieniany zgodnie z zasadami koniugacji obowiązującymi w tym czasie. Czasowniki mogą być odmieniane całkowicie regularnie lub nieregularnie. Większość czasowników odmienia się w sposób regularny, poza występującymi nielicznymi wyjątkami. Pytania i przeczenia tworzymy zgodnie z regułą pozostałych czasów. Z czasem tym wiążą się także charakterystyczne określniki czasu, a w zasadzie częstotliwości wykonywania danej czynności. Charakterystycznymi określnikami są:

edytuj Czas zaprzeszły – Pretérito Pluscuamperfecto

Czas ten wyraża czynności przeszłe dokonane, które odbyły się wcześniej niż inna czynność dokonana przeszła. Może on wystąpić zarówno w zdaniu złożonym, jak i pojedynczym. Składa się z czasownika posiłkowego haber odmienionanego w czasie pretérito imperfecto de indicativo i nieodmiennego imiesłowu czasu przeszłego.

Do tworzenia zdań używamy czasowników posiłkowych np. czasownika haber, który odmieniamy w Pretérito Imperfecto.

edytuj Futuro Imperfecto

Futuro Imperfecto służy do określania czynności przyszłej; odpowiada mu polski czas przyszły dokonany jak i niedokonany. W języku potocznym często zastępowany jest przez konstrukcję ir + a + infinitivo.

Pytania i przeczenia tworzymy jak w pozostałych czasach.

edytuj Futuro Perfecto

Futuro Perfecto to czas przyszły dokonany złożony, służący do wyrażania czynności przyszłej. Czas ten bywa nazywany również czasem Antefuturo.

Futuro Imperfecto de HABER jest to czasownik posiłkowy HABER odmieniany w Futuro Imperfecto. Participio Pasado to imiesłów bierny danego czasownika opisujący akcję, którą chcemy wyrazić w zdaniu w Futuro Imperfecto.

edytuj Populacja hiszpańskojęzyczna według krajów

Państwa i terytoria zależne z populacją hiszpańskojęzyczną w kolejności alfabetycznej Państwa i terytoria zależne z populacją hiszpańskojęzyczną według liczby użytkowników
  1. Andora (40 000)
  2. Argentyna (41 248 000)
  3. Australia (150 000)
  4. Belize (130 000)
  5. Boliwia (7 010 000)
  6. Brazylia (20 700 000)
  7. Chile (15 795 000)
  8. Chiny (250 000)
  9. Dominikana (8 850 000)
  10. Ekwador (10 946 000)
  11. Filipiny (2 900 000)
  12. Finlandia (17 200)
  13. Francja (2 100 000)
  14. Gujana (198 000)
  15. Gwatemala (8 163 000)
  16. Gwinea Równikowa (447 000)
  17. Haiti (1 650 000)
  18. Hiszpania (44 400 000)
  19. Honduras (7 267 000)
  20. Izrael (160 000)
  21. Japonia (500 000)
  22. Kanada (272 000)
  23. Kolumbia (45 600 000)
  24. Korea Południowa (90 000)
  25. Kostaryka (4 220 000)
  26. Kuba (11 285 000)
  27. Liban (59 000)
  28. Maroko (86 000)
  29. Meksyk (109 255 000)
  30. Niemcy (400 000)
  31. Nikaragua (5 503 000)
  32. Panama (3 108 000)
  33. Paragwaj (4 737 000)
  34. Peru (26 152 265)
  35. Portoryko (4 017 000)
  36. Rosja (1 200 000)
  37. Rumunia (7 000)
  38. Sahara Zachodnia (341 000)
  39. Salwador (6 859 000)
  40. Stany Zjednoczone (41 000 000)
  41. Szwecja (39 000)
  42. Turcja (29 500)
  43. Urugwaj (3 442 000)
  44. Wenezuela (26 021 000)
  45. Wielka Brytania (900 000)
  46. Włochy (455 000)
  1. Meksyk (109 255 000)
  2. Hiszpania (45 600 000)
  3. Kolumbia (44 400 000)
  4. Argentyna (41 248 000)
  5. Stany Zjednoczone (41 000 000)
  6. Peru (26 152 265)
  7. Wenezuela (26 021 000)
  8. Brazylia (19 700 000)
  9. Chile (15 795 000)
  10. Kuba (11 285 000)
  11. Ekwador (10 946 000)
  12. Dominikana (8 850 000)
  13. Gwatemala (8 163 000)
  14. Haiti (1 650 000)
  15. Honduras (7 267 000)
  16. Boliwia (7 010 000)
  17. Salwador (6 859 000)
  18. Nikaragua (5 503 000)
  19. Paragwaj (4 737 000)
  20. Kostaryka (4 220 000)
  21. Portoryko (4 017 000)
  22. Urugwaj (3 442 000)
  23. Panama (3 108 000)
  24. Filipiny (2 900 000)
  25. Francja (2 100 000)
  26. Rosja (1 200 000)
  27. Wielka Brytania (900 000)
  28. Japonia (500 000)
  29. Włochy (455 000)
  30. Gwinea Równikowa (447 000)
  31. Niemcy (400 000)
  32. Sahara Zachodnia (341 000)
  33. Kanada (272 000)
  34. Chiny (250 000)
  35. Gujana (198 000)
  36. Izrael (160 000)
  37. Australia (150 000)
  38. Belize (130 000)
  39. Korea Południowa (90 000)
  40. Maroko (86 000)
  41. Liban (59 000)
  42. Andora (40 000)
  43. Szwecja (39 000)
  44. Turcja (29 500)
  45. Finlandia (17 200)
  46. Rumunia (7 000)
Trudno dokładnie określić liczbę użytkowników języka hiszpańskiego, ponieważ nie wszyscy mieszkańcy krajów z językiem hiszpańskim jako urzędowym rzeczywiście się nim posługują. Dodatkowo większość użytkowników języka hiszpańskiego w Stanach Zjednoczonych włada też językiem angielskim.

edytuj Zobacz też

Wikibooks
Zobacz publikację na Wikibooks:
Hiszpański

edytuj Linki zewnętrzne


. - . - . - . - . sekrety liczb beczki plastikowe hotels in brussels hotels in brussels tapety na pulpit podłogi Ciąża wynajem autokarów kraków imprezy katowice Sosnowiecfotografia ślubna poznań | zwierzęta | Pozycjonowanie konsulting | darmowy hosting forów | list motywacyjny