Plagiat (łac. plagium - kradzież) - skopiowanie cudzej pracy/pomysłu (lub jej części) i przedstawienie pod własnym nazwiskiem, np. obrazu, grafiki, fotografii, odkrycia, piosenki, wiersza, wynalazku, pracy magisterskiej, pracy doktorskiej, publikacji naukowej.
Plagiat oznacza – w języku potocznym – kradzież utworu lub pomysłu. Plagiatem jest przywłaszczenie sobie autorstwa cudzego utworu lub jego fragmentu. Oznacza więc kradzież intelektualną [1]. Plagiat z założenia jest umyślny, plagiator (osoba, która dopuściła się plagiatu) przypisuje sobie cudzą twórczość. [2].A więc plagiator świadomie zataja źródło pochodzenia istotnych zapożyczeń. Według niektórych autorów „niechlujstwo i rażąca niedbałość, względnie nieumiejętność w redagowaniu przypisów nie stanowi (…) okoliczności łagodzącej” [3]). Trudność w podaniu jednoznacznej i nie budzącej kontrowersji definicji plagiatu wynika ze złożoności tego problemu [4]). Plagiatem jest przypisanie sobie autorstwa cudzych elementów twórczych, to znaczy ukrycia źródła pochodzenia tekstu.
Plagiat w ujęciu prawniczym jest trudny do zdefiniowania. Z tego względu nie zawsze stanowi naruszenie praw autorskich lub pokrewnych, ale nawet wtedy jest czynnością naganna moralnie [5].
Trudność w definiowaniu plagiatu wynika m.in. z faktu, że cały dorobek intelektualny i artystyczny ludzkości powstaje w wyniku przetwarzania i rozwijania dorobku poprzedników. Zatem informowanie o każdym, nawet najmniejszym zapożyczeniu prowadzi do absurdu ([6].. Na dodatek z wielu zapożyczeń nie zdajemy sobie sprawy. A plagiat jest zamierzeniem celowym. Trudno więc mówić o plagiacie niezamierzonym. Plagiatem będzie jedynie nie informowanie o istotnych zapożyczeniach. Być może kłopotliwe i nieostre będzie uznanie istotnych i nieistotnych zapożyczeń.
Plagiat nie odnosi się do grafik/tekstów ogólno dostępnych, czyli, możliwych do użytku dla każdego. Np. gdy osoba użyje grafiki/tekstu która/y jest ogólno udostępniona, a osoba druga użyje tej samej grafiki/tekstu nie można tego uznać za plagiat jako że obydwoje odbiorcy mają do tej grafiki/tekstu takie same prawa.
- Plagiat jawny polega na przejęciu całości lub fragmentu cudzego utworu i opatrzenia go własnym nazwiskiem [7]
- Plagiat ukryty występuje wtedy, gdy autor przejmuje fragmenty z cudzego utworu bez podania źródła i pierwotnego autora, a następnie wplata je do własnych wywodów [8]. Odnosi się to nie tylko do dosłownych zapożyczeń (słowo w słowo, kopiowanie) ale również na odwzorowaniu danego utworu przy użyciu innych wyrazów, oddających jednak dokładnie tę sama treść i konstrukcję myślową (rodzaj wywodu) [9].
Spis treści |
edytuj Autoplagiat
Autoplagiat to dzieło będące powtórzeniem wcześniejszych utworów (lub ich znaczących fragmentów) tego samego twórcy[10]. Autoplagiat własnych utworów (lub odkryć, danych) spotykany jest czasem wśród naukowców, którzy w ten sposób chcą ilościowo powiększyć swój dorobek.
|
Autoplagiat występuje wtedy, gdy autor przepisuje rozległe fragmenty opublikowanego już (lub oddanego w ramach pracy zaliczeniowej) tekstu. Są różne standardy mówiące, ile powtórzeń jest dopuszczalnych, najbardziej liberalne mówią o 20%. Jednak szanujący się autorzy unikają przepisywania w pełnym brzmieniu nawet jednego akapitu. Autoplagiat jest powodem do wstydu, a niekiedy także przestępstwem (publikacja, zaliczenie)[11].
|
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Przykłady przyznania pierwszeństwa odkrycia
Często otwarte przyznanie pierwszeństwa poprzednikowi przynosi więcej korzyści. Augustin-Jean Fresnel przyznał otwarcie pierwszeństwo wynalazku do skonstruowanej przez siebie soczewki, Georgesowi Buffonowi, który opisał ją w Historii naturalnej. Jednak soczewka nazywana jest Soczewką Fresnela, a zdarzenie podawane jest jako przykład honoru wynalazcy.
edytuj Znane przykłady plagiatu
- Thomas Savery w 1699 kopiuje podnośnik wody Somerseta z ok. 1628, wykupuje i niszczy wcześniejsze publikacje.
- Guglielmo Marconi uzyskuje Nagrodę Nobla w 1909 za wynalezienie radia, ale w 1943 przegrywa proces o pierwszeństwo z Nikolą Teslą. Dodatkowo palmę pierwszeństwa dzieli z Aleksandrem Stiepanowiczem Popowem.
- W 1890 roku Siergiej Mosin umieszcza w swoim karabinie magazynek skonstruowany przez Leona Naganta, który następnie nieskutecznie próbuje opatentować. Wywołuje to wielki skandal.
