Powszechna Encyklopedia Filozofii (PEF) – pierwsza w dziejach kultury polskiej wielotomowa encyklopedia filozoficzna.
Inicjatorem jej powstania był o. Mieczysław Albert Krąpiec, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Encyklopedię redaguje zespół pod kierunkiem ks. Andrzeja Maryniarczyka, wśród autorów znajdują się wybitni polscy filozofowie i badacze historii filozofii, a także liczni autorzy zagraniczni.
edytuj Tomy
Encyklopedie wydaje Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu, oddział w Lublinie, od 2000 roku. ISBN 83-914431-0-9 (set) - dla całości.
Ukazały się dotychczas:
- t. 1. (2000): A-B (Abélard, Pierre - byt konieczny), s. 799, ISBN 83-914431-1-6 ;
- t. 2. (2001): C-D (Cabanis, Pierre Jean Georges - dżinizm), s. 837, ISBN 83-914431-4-0;
- t. 3. (2002): E-Gn (Ebbinghaus, Hermann - gnozeologia), s. 829, ISBN 83-914431-8-3;
- t. 4. (2003): Go-Iq (Gobineau, Joseph Arthur de - Iqbāl, Muh.ammad), s. 932, ISBN 83-918800-1-X;
- t. 5. (2004): Ir-Ko (Ireneusz z Lyonu - Kozłowski, Władysław Mieczysław), s. 934, ISBN 83-918800-7-9;
- t. 6. (2005): Kr-Mc (Kraft, Julius - McTaggart, John McTaggart Ellis), s. 980, ISBN 83-60144-05-2;
- t. 7. (2006): M-P (Mead, Georg Herbert - państwo), s. 996, ISBN 83-60144-30-3;
- t. 8. (2007): Pap-Sc, ss. 995, ISBN 978-83-60144-06-0;
- t. 9. (2008, w druku): Se-Ż.
- t. 10. (w opracowaniu) - Suplement.
Na końcu każdego tomu zawarte są wykazy skrótów, wskazówki o transkrypcji pism oraz inne uwagi dla czytelnika.
edytuj Opis
Założeniem, leżącym u podstaw koncepcji PEF, jest teza, że filozofia zajmuje się najdonioślejszymi zagadnieniami w kulturze (definicją samej istoty świata: bytu i istnienia, człowieka, Boga, relacji międzyludzkich, poznania, prawdy, dobra, piękna itp.). Istotą filozofii jest stałe, ponowne dyskutowanie tych podstawowych zagadnień, włączanie odkrywanych prawd w nowy kontekst i czerpanie z nich natchnienia przy interpretacji problemów doświadczenia codziennego. Bez filozofii żadna kultura narodowa nie może się w pełni rozwijać.
Encyklopedia pomyślana jest jako encyklopedia polska, a zarazem powszechna. Dlatego z jednej strony szczególne miejsce zajmują w Encyklopedii filozofowie polscy oraz wpływ filozofii na kulturę polską (literaturę, sztukę), o czym trudno znaleźć informacje w zachodnich czy międzynarodowych encyklopediach filozoficznych. Z drugiej strony, jako encyklopedia "powszechna", stara się nie pomijać żadnego istotnego przejawu refleksji filozoficznej obecnego w dziejach ludzkości, bez względu na to, w której cywilizacji wystąpił. Dlatego w PEF znaleźć można artykuły dotyczące historii, problemów, pojęć, autorów i tekstów filozofii indyjskiej, chińskiej, tybetańskiej, wietnamskiej, koreańskiej, japońskiej czy malajo-indonezyjskiej, afrykańskiej etnofilozofii, myśli staroegipskiej, inkaskiej czy azteckiej, o jakich trudno znaleźć informację nawet w najlepszych zachodnich encyklopediach filozoficznych. Nie jest więc przesadą stwierdzenie, że w aspekcie uniwersalności ujęcia tematu oraz przezwyciężania europocentryzmu, PEF w roku 2006 jest najlepszą encyklopedią filozoficzną na świecie. Wszystkie artykuły i hasła w PEF są artykułami autorskimi - respektuje się punkt widzenia autora artykułu. W przypadku encyklopedii filozoficznej trudno jednak o zachowanie w pełni neutralnego punktu widzenia. Filozof w sprawach filozoficznie doniosłych, a przez to niejednokrotnie kontrowersyjnych, musi zająć stanowisko własne. Każda encyklopedia filozoficzna na świecie reprezentuje stanowisko kierunku filozoficznego czy nurtu myśli, do jakiej należą jej autorzy i zespół redakcyjny. Najczęściej odbywa sie to w ten sposób, że po przedstawieniu stanowisk różnych myślicieli na temat danego problemu filozoficznego siłą rzeczy następuje zajęcie stanowiska własnego wobec omawianego problemu.
Zamiast neutralnego, w PEF przyjmuje się punkt widzenia obiektywny, albo realistyczny, czyli odwołujący się do rzeczy - do bytu. Taki punkt widzenia reprezentuje filozofia nurtu arystotelowsko-tomistycznego. W sprawach kontrowersyjnych Encyklopedia prezentuje więc w pierwszym rzędzie dorobek Lubelskiej Szkoły Filozoficznej w dziedzinie metafizyki, teorii poznania, etyki, historii filozofii, estetyki, logiki i ogólnej metodologii nauk i innych nauk filozoficznych, nie pomijając jednak omówienia opinii autorów należących do innych nurtów myśli.