www.karmienie.gupiki.info

Wikipedia Gupiki Online

ca
de
en
es
fr
it
nl
no
pl
pt
ru
ro
fi
sv
tr
vo

Jakas reklama

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Sudan – największe państwo afrykańskie, położone w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Czerwonym.

جمهورية السودان
Sudan


Flaga Sudanu	Godło Sudanu

Hymn: Nahnu Djundulla Djundulwatan

arabski i angielski¹

republika autorytarna

Głowa państwa

prezydent
Omar al-Baszir

Szef rządu

prezydent
Omar al-Baszir

Powierzchnia
• całkowita
• wody śródlądowe

10. na świecie
2 505 810 km²
5%

Liczba ludności (2007)
• całkowita
• gęstość zaludnienia

30. na świecie
41 835 000▲
17 osób/km²

Jednostka monetarna

dinar sudański (SDD)

Niepodległość

od Egiptu i Wielkiej Brytanii
1 stycznia 1956

Religia dominująca

UTC +3

SD

SUD

+249

Terytoria autonomiczne

Sudan Południowy²

¹ język urzędowy w południowej, autonomicznej części kraju.
² Autonomia w latach 1972-1983 i od 2005.

Spis treści

1 Informacje podstawowe
2 Geografia
3 Sytuacja polityczna
4 Historia
5 Gospodarka
- 5.1 Przemysł i górnictwo
  - 5.1.1 Bogactwa naturalne
  - 5.1.2 Główne ośrodki przemysłowe
- 5.2 Rolnictwo
  - 5.2.1 Uprawy
  - 5.2.2 Hodowla
6 Handel
- 6.1 Handel zagraniczny
- 6.2 Obroty handlu
7 Transport
8 Podział administracyjny
9 Zobacz też
10 Linki zewnętrzne

edytuj Informacje podstawowe

Długość granic lądowych: 7687 km

Egipt 1273 km
Erytrea 605 km
Etiopia 1606 km
Kenia 232 km
Uganda 435 km
Demokratyczna Republika Konga 628 km
Republika Środkowoafrykańska 1165 km
Czad 1360 km
Libia 383 km

Długość wybrzeża: 853 km
Najniższy punkt: Morze Czerwone 0 m n.p.m.
Najwyższy punkt: Kinyeti 3187 m n.p.m.
Grupy etniczne: Murzyni 52%, Arabowie 39%, Bedża 6%, inni 3%
Religie: sunnici 70% (w centrum i na północy kraju), animiści 25%, chrześcijanie 5% (głównie na południu i w Chartumie)
Języki: arabski (urzędowy), nubijski, Ta Bedawie, języki nilotyckie, języki nilo-hamityckie, języki sudańskie, angielski
Podział administracyjny: 26 wilajetów
PKB: 2100 USD na mieszkańca (szacunek za 2005 rok)

edytuj Geografia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Geografia Sudanu.

edytuj Sytuacja polityczna

Krajem rządzą arabscy islamiści, którzy zwalczają animistów. Południowa część kraju, Sudan Południowy, jest zniszczona 20 latami walk i po podpisaniu w 2005 roku porozumienia pokojowego, kontrolowana przez Sudańską Ludową Armię Wyzwolenia. W grudniu po wmieszaniu się w sprawy sąsiedniego Czadu, Sudan rozpoczął konflikt zbrojny ze swym sąsiadem.

Północny Sudan

Darfur

Front Wschodni

Autonomiczny Sudan Południowy - referendum niepodległościowe w 2011

Linia demarkacyjna na 10°22'30"N

Góry Nubijskie i Nil Błękitny

Góry Nubijskie, Nil Błękitny i obszary na południe od linii demarkacyjnej w 2011 zadecydują o swojej przynależności państwowej

edytuj Historia

Na terytorium dzisiejszego Sudanu istniała jedna z najstarszych kultur w Afryce - państwo Kusz ze stolicą w Napata (950 p.n.e. - 300 p.n.e.). W IV wieku p.n.e. zastąpiło je państwo Meroe. W V-VI wieku w Sudanie pojawiło się chrześcijaństwo, zostało jednak później wyparte przez islam. Arabowie utworzyli w Sudanie dwa sułtanaty: Fung na wschodzie i Darfur na zachodzie. W XVI wieku znalazły się one pod dominacją osmańską. W XIX wieku kontrolę nad Sudanem sprawowali Egipcjanie, którzy swoim wicekrólem w Sudanie wyznaczyli brytyjskiego generała Charlesa Gordona.

Mahdysta. Omdurman. 1936?

Gdy w roku 1882 w Egipcie pojawili się Brytyjczycy bardzo szybko zainteresowali się też Sudanem. Ich postępy w tym kraju przyhamowało znacząco powstanie mahdystów (1881-1885). Po jego stłumieniu i politycznym konflikcie z Francją w Faszodzie, Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim. Egipcjanie utworzyli królestwo Sudanu, a wtedy każdy władca Egiptu był zarazem królem Sudanu. W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Na rasowe podłoże konfliktu nakłada się również religijne, gdyż Arabowie są prawie wyłącznie muzułmanami, a Murzyni to w dużej mierze chrześcijanie i animiści.

Pierwsza wojna domowa zakończyła się w 1972 roku przyznaniem południu autonomii. Jednak 11 lat potem jej ograniczanie spowodowało wybuch nowej wojny, w której według szacunków zginęło ponad 2 miliony ludzi. Wojnę zakończyło dopiero nadanie 9 stycznia 2005 autonomii Sudanowi Południowemu wraz z obietnicą przeprowadzenia tam w 2011 referendum niepodległościowego.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Konflikt w Darfurze.

Od 23 grudnia 2005 Sudan jest w stanie wojny z Czadem. Przyczyną wybuchu wojny było, według rządu w Ndżamenie, wspieranie czadyjskich rebeliantów przez rząd Sudanu. Rebelianci napadli na przygraniczne, czadyjskie miasto Adre, zabijając około 100 ludzi. Ponadto Czad oskarża sudańską milicję o napadanie na terytorium Czadu, rabowanie i palenie wsi.

13 marca 2008 został podpisany po kilku miesięcznych rozmowach pokój w Dakarze

edytuj Gospodarka

Sudan jest krajem rolniczym. Od początku lat 20. XX w. najważniejszą rośliną eksportową była bawełny. W latach 70. zeczęto zwiększać areał upraw na obszarach nienawadnianych, głównie sorgo. Zmniejszono zaś produkcję bawełny. Susze, spadek cen produktów na rynku światowym i niestabilna sytuacja lat 80. spowodowały kryzys i wstrzymanie reform. Od 1997 roku reformy są wprowadzanie pod ścisłym nadzorem MFW.

Wskaźniki gospodarcze: (2005)
- PKB:19,6 mld $
- PKB na 1 mieszkańca:2,1 tyś. $
- Tempo wzrostu gospodarczego: 7.0%
- Inflacja: 9.0%
- Stopa bezrobocia: 18,7%

edytuj Przemysł i górnictwo

edytuj Bogactwa naturalne

Uważa się że Sudan ma duże zasoby naturalne, ale nigdy nie zostały one zbadane, więc potencjał kraju w tej dziedzinie jest nieznany. Niewielkie ilości azbestu, chromitu, miki, marmuru, gipsu, gazu ziemnego, złota i manganu są eksploatowane komercyjnie.

W latach siedemdziesiątych odkryto złoża ropy naftowej. W 1999 rozpoczął się eksport tego surowca, co sprawiło, że kraj po raz pierwszy od uzyskania niepodległości miał miejsce dodatni bilans handlowy.

edytuj Główne ośrodki przemysłowe

Chartum, kompleks kinana, kompleks Giad

edytuj Rolnictwo

Podstawą gospodarki jest rolnictwo, które zatrudnia 80% siły roboczej i wytwarza 39% PKB.

edytuj Uprawy

sorgo, pszenicę, bawełnę, len, sezam, orzeszki ziemne, trzcinę cukrową.

edytuj Hodowla

wielbłądy, owce, kozy, bydło

edytuj Handel

edytuj Handel zagraniczny

Sudan jest głównie importerem artykułów przemysłowych, maszyn, produktów chemicznych i lekarstw. Eksport to głównie ropa naftowa (80%), Sezam (6%), Bawełna(3%), złoto (2%).