Surinam (hol. Suriname, Republika Surinamu – Republiek Suriname) – państwo w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, położone nad Oceanem Atlantyckim. Do 25 listopada 1975 kolonia holenderska pod nazwą Gujana Holenderska.
| Republiek Suriname | |||||
|
|||||
| Dewiza: (łac.) Justitia – Pietas – Fides | |||||
| Hymn: God zij met ons Suriname (Bóg jest z naszym Surinamem) |
|||||
 |
|||||
| Język urzędowy | niderlandzki | ||||
| Stolica | Paramaribo | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Ronald Venetiaan | ||||
| Szef rządu | prezydent Ronald Venetiaan | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
90. na świecie 163 270 km² 1,1% |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
169. na świecie 475 996▲ 2,9 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | dolar surinamski (SRD) | ||||
| Niepodległość | od Holandii 25 listopada 1975 |
||||
| Strefa czasowa | UTC -3 | ||||
| Kod ISO 3166 | SR | ||||
| Domena internetowa | .sr | ||||
| Kod samochodowy | SME | ||||
| Kod telefoniczny | +597 | ||||
 |
|||||
| 1 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (en) | |||||
Spis treści |
edytuj Geografia
- Długość granic: 1707 km
- lądowa
- Brazylia 597 km
- Gujana Francuska 510 km
- Gujana 600 km
- morska 386 km
- Najwyższy punkt: Juliana Top 1280 (wg innych źródeł 1230) m n.p.m.
- Najniższy punkt: miejsce na równinie przybrzeżnej 2 m p.p.m.
- Najdłuższe rzeki: Courantyne, Maroni, Surinam, Saramacca, Litani i Tapanahoni.
edytuj Historia
Tereny dzisiejszego Surinamu (znanego także pod nazwą Gujany Holenderskiej) były zasiedlane przez Holendrów już w końcu XVI w., co skutkowało licznymi konfliktami z angielskimi i francuskimi kolonizatorami. W 1667 w traktacie pokojowym kończącym II wojnę angielsko-holenderską Surinam został uznany za posiadłość holenderską. Od 1814 kolonia. W 1954 terytorium to stało się pełnoprawną częścią Niderlandów, na prawach autonomii i z własną administracją. Niepodległość Surinam uzyskał w 1975. Wszyscy mieszkańcy nowego państwa zachowali holenderskie obywatelstwo i w najbliższych latach jedna trzecia z nich wyjechała do Europy. W 1980 r. władzę przejął wojskowy reżim pod przywództwem Dési Bouterse, ponowny powrót do demokracji nastąpił w 1988.
edytuj Ustrój polityczny
- Ustrój polityczny: demokracja parlamentarna z 51 miejscowym Zgromadzeniem Narodowym
- Święto narodowe: Dzień Niepodległości – 25 listopada
- Stolica: Paramaribo 242 946 mieszkańców
edytuj Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Surinamu.Surinam dzieli się na 10 dystryktów (distrikt):
- Brokopondo,
- Commewijne,
- Coronie,
- Marowijne,
- Nickerie,
- Para,
- Paramaribo,
- Saramacca,
- Sipaliwini,
- Wanica.
edytuj Ludność
| (2007) | |
 |
|
| Zmiana liczby ludności Surinamu w latach 1961-2003 (w tysiącach) | |
| Liczba ludności | 470 784 |
| Ludność według wieku | |
| 0-14 lat | 28% mężczyzn: 67 088 kobiet: 64 949 |
| 15-64 lat | 65,7% mężczyzn: 154 148 kobiet: 155 345 |
| ponad 64 lata | 6,2% mężczyzn: 12 726 kobiet: 16 528 |
| Średnia wieku | |
| w całej populacji | 26,5 lat |
| mężczyzn | 26,7 lat |
| kobiet | 27,5 lat |
| Przyrost naturalny | 1,1% |
| Współczynnik urodzeń | 17,31 urodzeń/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów | 5,5 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji | -0,8 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność według płci | |
| przy narodzeniu | 1,07 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat | 1,03 mężczyzn/kobiet |
| 15-64 lat | 1,00 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat | 0,77 mężczyzn/kobiet |
| w całej populacji | 1,00 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność niemowląt | |
| w całej populacji | 20,11 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci męskiej | 23,73 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci żeńskiej | 16,25 śmiertelnych/1000 żywych |
| Oczekiwana długość życia | |
| w całej populacji | 63,23 lat |
| mężczyzn | 70,52 lat |
| kobiet | 76,12 lat |
| Rozrodczość | 2,02 urodzeń/kobietę |
| HIV/AIDS | |
| Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS | 1,7% (2001) |
| Liczba osób żyjących z HIV/AIDS | 5 200 (2001) |
| Liczba zmarłych na HIV/AIDS | mniej niż 500 (2003) |
edytuj Struktura etniczna
Główną strukturą etniczną stanowią Hindusi (37%). Kreole stanowią 31%, Jawajczycy 15%, Murzyni 10%, Indianie 2%, Chińczycy 2%, biali 1%, a pozostali 2%.
edytuj Religie
Głównym wyznaniem w kraju jest hinduizm 27,4%. Protestanci stanowią 25,2%, katolicy 22,8%, muzułmanie 19,6%. Wierzenia miejscowe wyznaje 5% ludności.
edytuj Języki
Oficjalnym językiem Surinamu jest niderlandzki. W powszechnym użyciu jest również język angielski. Większa część edukacji podstawowej prowadzona jest w języku kreolskim. Pozostałymi językami używanymi w Surinamie są: sarnami hindustani (dialekt hindi) oraz jawajski.
edytuj Analfabetyzm
W Surinamie powyżej 15 roku życia czytać i pisać potrafi 89,6% mieszkańców (z czego mężczyźni 92%, a kobiety 87,2%). (Dane szacunkowe na 2004)
edytuj Gospodarka
Surinam to jeden z największych na świecie producentów boksytów. Wydobywa się ponadto niewielka ilości złota, ropy naftowej, niklu, miedzi, platyny i rud żelaza.
Przemysł przetwórczy związany jest gł. z sektorem wydobywczym. Boksyty, kaolin i aluminium stanowią 70% towarów eksportowanych. Duże znaczenie ma obróbka drewna, cukrownictwo, przetwórstwo rybne, produkcja rumu, cementu, piwa i papierosów.
Gł. uprawy to ryż, trzcina cukrowa, cytrusy, banany, palma kokosowa. Zasoby leśne są olbrzymie, ale wykorzystywane są w niewielkim stopniu z powodu braku odpowiednich inwestycji. Gospodarczo wykorzystuje się drzewo kapokowe. Wzrasta znaczenie połowu skorupiaków eksportowanych przede wszystkim do USA.
Rozwija się turystyka. PKB na jednego mieszkańca w 2006 roku wyniosło: 7 100 $
|
||||||||||
|
|||||||
Członkowie pełni: Antigua i Barbuda · Bahamy · Barbados · Belize · Dominika · Grenada · Gujana · Haiti · Jamajka · Montserrat · Saint Kitts i Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent i Grenadyny · Surinam · Trynidad i Tobago
Członkowie stowarzyszeni: Anguilla · Bermudy · Brytyjskie Wyspy Dziewicze · Kajmany · Turks i Caicos
